رهیار پنجم

الگوی دریافت مفهوم براساس مطالعات برونر پیرامون شیوه ی تفکر طراحی گردیده است. در این الگو مفاهیم و تعاریف به طور مستقیم در اختیار دانش آموزان قرار نمی گیرد. ابتدا نمونه هایی که دارای ویژگی های مفهوم مورد نظر و نمونه هایی که فاقد ویژگی های مفهوم اند ارائه می شود. در این الگو اعتقاد براین است که تشخیص مثال های درست از نادرست برای دانش آموزان آسان تر از بیان ویژگی های مفهوم است. این الگو فرصت تحلیل جریان تفکر و رشد موثر تفکر را برای دانش آموزان فراهم می آورد.

تنیسون و همکارانش دو نوع آموزش را درباره مفاهیم با  هم مقایسه کردند:

1- ابتدا تعریف مفهوم و سپس نمونه ها و مثال ها ارائه  می شود.

2- ابتدا نمونه ها و مثال ها ارائه می شود و سپس دانش  آموزان خودشان ویژگی های مفهوم و تعاریف را به دست می آورند.

نتایج: در روش دوم مطالب برای مدت طولانی تری در  ذهن دانش آموز باقی می ماندو یادگیری موثرتر اتفاق می افتد.

🔶مراحل الگوی دریافت مفهوم

1- ارائه نمونه ها

2- دستیابی به مفهوم

3- تحلیل شیوه ی تفکر

مراحل اجراي الگوی دریافت مفهوم

1- ارائه نمونه ها:

گزینش مفهوم مناسب و سازماندهی آن در قالب نمونه های مثبت و منفی توسط معلم

مقایسه نمونه های مثبت و منفی با یکدیگر و فرضیه سازی توسط دانش آموزان

منظور از نمونه های مثبت: نمونه هایی که ویژگی آن مفهوم را دارا می باشد

منظور از نمونه های منفی: نمونه هایی که ویژگی آن مفهوم را دارا نمی باشد.

نمونه ها می تونند به صورت نوشتاری( یک کلمه، یک عبارت، یک جمله و …) یا به صورت تصویر ، نمودار و… طراحی شود.

مثبت و منفی بودن را می توان به صورت + و – یا به صورت بلی و خیر نمایش داد.

دلیل ارائه نمونه های منفی چیست؟

به دانش آموزان در تعیین قلمرو مفهوم کمک می کند

نمونه های مثبت را ابتدا باید نشان داد یا منفی؟

نتایج قطعی به دست نیامده است. اما هاتن لوچر نشان داده است که ارائه نمونه های منفی در ابتدا و سپس نمونه های مثبت یادگیری را آسان تر می کند

2-دستیابی به مفهوم

ارائه نمونه های بیشتر

تأیید فرضیه درست

نام گذاری مفهوم و بیان تعاریف توسط معلم

در این مرحله چند نمونه ی دیگر در اختیار دانش آموزان قرار دهید ولی مثبت یا منفی بودن آن ها را مشخص نکنید و از دانش آموزان بخواهید که مثبت یا منفی بودن آنها را مشخص کنند

از دانش آموزان بخواهید نمونه های مثبت دیگری مطرح کنند.

3- تحلیل شیوه تفکر

 بحث گروهی درباره ی فرضیه ها

بیان جریان تفکر دانش آموزان برای دستیابی به مفهوم توسط دانش آموزان

از دانش آموزان بپرسید:

در ابتدا چه فکر می کردید؟ چرا آن طور فکر می کردید؟

این سوالات شروع خوبی برای یک بحث گروهی خواهد بود.

هدف از این مرحله:

تمرین راه درست کشف مطالب به طور غیر مستقیم و تقویت مهارتهای تفکر است.

🔶قابلیت ها و نکات مهم در کاربرد الگو

1.‏ یکی از وظایف معلم قبل از اجرای الگو، تهیه ی مصداق ها و غیر مصداق هاست.

2. در هر گام، میزان ارائه ی مثال ها به تعداد فراگیر بستگی دارد که مفهوم را حدس زده اند.

3. این الگو برای تدریس درس هایی که بخش عمده ی آن ها را مفاهیم و اصول تشکیل می دهند، مناسب تر است.

4. مدت لازم برای اجرای این الگو حدود 30-20 دقیقه است.

5. چنان چه از این الگو برای تدریس درس جدید استفاده شود، باید مثال ها آسان تر باشند و اگر برای ارزش یابی تشخیصی (درس قبلی) به کار رود، باید مثال ها اندکی دشوارتر انتخاب شوند.